پخته ، نيم‌گرم ضماد نمايند . و هرگاه قريب به انفجار باشد ، تخم تمر هندى را كوبيده اضافه ضمادات نمايند تا منفجر شود ، بعد از انفجار ، همين ضماد را استعمال نمايند تا از چرك پاك شود و ملتئم گردد . و اگر سبب ورم بلغم باشد ، علامتش كمى وجع است و بزرگى ورم و دشوار چيز فروبردن و بسيارى لعاب در دهان و شورى آن و سفيدى رنگ رو و تهبّج صورت و ساير علامات بلغم ، علاج آن است : اوّلا حقنه كنند از عنب الثعلب ، گاو زبان ، اكليل الملك ، بابونه ، بيخ باديان ، بيخ كاسنى ، سناى مكى ، اصل السوس ، از هريك ، دو مثقال ؛ عناب ، سپستان ، انجير زرد ، مويز منقى هر يك ، يازده دانه ؛ كافشه ، پنج مثقال ؛ بادام تلخ ، دو مثقال ؛ آب چغندر ، ده مثقال ؛ سبوس گندم ، پنج مثقال ؛ ترنجبين و فلوس خيارشنبر ، از هريك ، ده مثقال ؛ بورهء ارمنى ، يك مثقال ؛ نمك ، نيم مثقال ؛ در پنج دفعه به عمل آورند . و اگر چيزى به گلو فروبرود ، عنب الثعلب و گاو زبان و تخم خطمى و بيخ كاسنى ، از هريك ، دو مثقال ؛ عناب و سپستان ، از هريك ، ده دانه ؛ ترنجبين ، هفت مثقال ؛ بنوشند و غرغره در اين نوع از خناق به ربّ جوز بهتر است . و صفت آن اين است كه پوست سبز گردكان را بكوبند و بفشارند و آب آن را بگيرند و بجوشانند تا به نصف برسد و مساوى نصف مجموع آب ، پوست گردو و شكر اضافه نمايند و بجوشانند و كف آن را بگيرند و از بار بردارند و در وقت حاجت استعمال نمايند . ملا نفيس در شرح اسباب مىگويد كه غرغره به ربّ جوز قوىتر و بهتر است در معالجه اورام . فقير را گمان اين است كه در خناق دموى و صفراوى هرگاه بسيار شديد باشد هم نافع است ؛ چنان‌چه ظاهر كلام ملا نفيس هم دلالت دارد . و اگر ربّ جوز يافت نشود ، غرغره به آب و سكنجبين عسلى يا عسل را با آبى كه عاقرقرحا و مرزنجوش و عسل و اندك